De Sociale Coördinatie van Elsene (SCE) beoogt het groeperen van verenigingen en diensten met het oog op de identificatie en toespitsing van de acties op de bevolking van Elsene. Zij werd opgericht op initiatief van het OCMW van Elsene (art. 62 van de wet van 8 juli 1976). Zij wil een plaats voor overleg en oriëntatie van de sociale politiek op lokaal vlak zijn alsook de gesprekspartner van de gemeentelijke instanties bij de uitvoering van een coherente en geïntegreerde algemene politiek.

Inleiding

Zoals veel gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, heeft de gemeente Elsene die meer dan 75.000 inwoners telt, sinds enkele jaren te kampen met het alsmaar groeiend fenomeen van verarming van een niet te verwaarlozen deel van haar bevolking. Dit fenomeen treft bepaalde wijken meer dan andere, feit dat des te meer de ongelijke verdeling van de rijkdom binnen de gemeente aantoont.

Het aantal rechthebbenden op een integratie-inkomen en sociale bijstand die gelijk staat met het integratie-inkomen laat niet toe ons een volledig beeld te vormen van het fenomeen armoede maar het is al bij al toch een goede indicator. Met meer dan 3.000 sociale dossiers is Elsene één van de gemeenten die het ergst getroffen worden door de stijging van het aantal personen dat van sociale bijstand geniet. Zij, die gebruik maken van het OCMW, worden ongetwijfeld getroffen door een extreme vorm van sociale uitsluiting en armoede. Maar de talrijke problemen waarmee zij geconfronteerd worden, duiden op een sociale problematiek (afzwakking van de solidariteitsfunctie van de sociale zekerheid, problemen om toegang te verkrijgen tot huisvesting en gezondheidszorg, vermindering van het inkomen, kwetsbaarheid van de familiale structuren, enz.) die een groot aantal personen binnen de gemeente treft. Jammer genoeg worden niet enkel zij die gebruik maken van het OCMW getroffen door armoede, isolement, fysieke en psychische pijn, het gebrek aan toekomstperspectieven, enz.

Naast het OCMW, bestaat op het grondgebied van de gemeente een uitgebreid en gediversifieerd netwerk van openbare en privé diensten, die als opdracht hebben om, elk op zijn terrein, de strijd aan te binden tegen alle vormen van armoede en te voorzien in mechanismen om uitsluiting te voorkomen. De bestaande Sociale Coördinatie van Elsene draagt bij tot de onderlinge kennis van de diensten en tot de ontwikkeling van samenwerkingnetwerken.

Historiek

De sociale coördinatie van Elsene, feitelijke vereniging, is ontstaan in 1986 op initiatief van sociale werkers uit de verenigingssector die het nodig vonden om hun relatief isolement te doorbreken met de bedoeling antwoorden te vinden die beter aangepast waren aan de behoeften die zij dagelijks vaststelden in het kader van hun werk.

Bij de oprichting werden 2 doelstellingen vastgelegd :

• ude doelstelling informatie te verstrekken: de kennis van het netwerk aan diensten die op het grondgebied van Elsene werkzaam zijn rond sociale zaken, verbeteren;
• het samenwerkingsdoel: een kader voor beraadslaging over en afwegen van praktijken te bieden teneinde nieuwe samenwerkingsmogelijkheden te creëren en het opzetten van nieuwe projecten te vergemakkelijken.

Teneinde deze doelstellingen te halen, werden verschillende middelen uitgewerkt, onder andere :

• vergaderingen waarop de verenigingen worden voorgesteld teneinde het netwerk beter te leren kennen: meer dan 40 verenigingen hebben hun activiteit kunnen voorstellen en tevens de plaats van waaruit zij werken door de coördinatie binnen hun muren te ontvangen;
• het opstellen en verspreiden van een sociaal repertorium, dat geregeld wordt bijgewerkt, van de privé- en overheidsverenigingen die werkzaam zijn op het grondgebied van de gemeente.

De sociale coördinatie van Elsene heeft bovendien aanleiding gegeven tot het oprichten van verscheidene ondercoördinaties (coördinatie erg jonge kinderen, jeugdgroepering, coördinatie mishandeling). Deze werkgroepen hebben meer gerichte doelstellingen. Zij groeperen verenigingen of instellingen die een gelijkaardig sociaal voorwerp hebben, zich tot hetzelfde publiek richten en die in verband met specifieke projecten overleg wensen te plegen en hun activiteiten te coördineren. Aldus organiseert de coördinatie jonge kinderen maandelijkse beraadvergaderingen en heeft zij een repertorium opgesteld van de opvangmogelijkheden voor jonge kinderen op het grondgebied van Elsene. De coördinatie jeugd heeft onder andere meegewerkt aan de organisatie van de Etés Jeunes (Zomers voor jongeren). De coördinatie mishandeling organiseert maandelijkse overleg- en discussievergaderingen rond individuele gevallen.

Op dit ogenblik groepeert de sociale coördinatie van Elsene in haar algemene vergadering, meer dan 140 overheids- of privé-instellingen, met een verschillend werkgebied (psychosociaal, gezondheid, medisch, cultureel, ...). Zij werkt door middel van een kantoor dat instaat voor de voorbereiding en de animatie van de vergaderingen, het secretariaat en het beheer.

Formele structurering van de sociale coördinatie van Elsene

Het project van het OCMW om de sociale coördinatie van Elsene te structureren, beoogt de effectieve toepassing van artikel 62 van de organieke wet op de OCMW's die bepaalt dat het OCMW "de instellingen en diensten die binnen het ambtsgebied van het centrum een sociale activiteit of specifieke activiteiten uitoefenen, kan voorstellen om gezamenlijk een of meer comités in te stellen waarin het centrum en die instellingen en diensten hun werkzaamheden kunnen coördineren en overleg plegen over de individuele of collectieve behoeften en de middelen om daarin te voorzien". De bedoeling van het OCMW is dus om van de sociale coördinatie van Elsene een plaats voor overleg en een middel voor het ontwikkelen van een coherente en weloverwogen algemene sociale politiek, op het grondgebied van Elsene, te maken.

De sociale coördinatie van Elsene is gestructureerd volgens 3 principes :

• het plaatselijke niveau vormt een fundamenteel element/fundamentele schakel in de ontwikkeling van de sociale buurtactie en is aangepast aan het terrein zoals het in werkelijkheid is;
• de sociale coördinatie van Elsene voert actie met de bedoeling de gebruikers autonoom te maken en er over te waken dat men hen beschouwt als individuen die men niet kan herleiden tot "te behandelen problemen";
• de sociale coördinatie van Elsene beoogt een partnerschap dat de autonomie van de verschillende overheidspartners (OCMW, gemeente) en deze uit de verenigingen, zou respecteren.

De concrete uitwerking van deze principes zal vertaald worden in het vastleggen van de doelstellingen en de werkingsregels die het voorwerp zullen uitmaken van een handvest (PDF) dat door de aangesloten instellingen zal worden onderschreven.

Fundamentele doelstellingen

De SCE groepeert verenigingen en diensten die actief zijn op het grondgebied van Elsene. Door haar actie beoogt zij :

• dat de instellingen elkaar beter leren kennen en ze ook door de bevolking beter gekend worden;
• een plaats van informatie, uitwisseling en gesprek te zijn voor de verschillende partijen;
• het overleg onder de verschillende actoren aan te moedigen en mee te werken aan het bevorderen van synergieën;
• de bezinning over de ethiek van sociaal werk te ondersteunen;
• mee te werken aan het opzetten van middelen voor het opstellen van een sociale diagnose;
• het ontvangen, oriënteren en ondersteunen van nieuwe initiatieven zowel van verenigingen als van burgers;
• et ontwikkelen van het overleg en een actie op politiek vlak door het verstrekken van adviezen en richtlijnen waarbij eenieders verantwoordelijkheden en bevoegdheden worden gerespecteerd.

Daar zij toegankelijk is voor alle partners uit de openbare sector en het verenigingsleven van Elsene, gaat de SCE ervan uit dat het door het onderschrijven van de principes van het handvest is dat men effectief lid wordt. Het is op grond van dit naleven van de principes van het Handvest en hun toepassing in de praktijk dat, desgevallend, het behoud van het lidmaatschap in vraag kan worden gesteld.

Fundamentele principes (handvest)

• De leden van de SCE verbinden er zich toe de filosofie en de wetteksten die de democratie, de vrijheid en het respect voor het individu en de gemeenschap waarborgen, na te leven. Hun praktijk is gebaseerd op de deontologische principes die eigen zijn aan de verschillende beroepssectoren die erin vertegenwoordigd zijn.
• De SCE voert actie in het perspectief van sociale rechtvaardigheid en emancipatie en wil de actieve en verantwoordelijke burgerzin bevorderen.
• In de sociale en multiculturele context van Elsene, bevordert de SCE het blootleggen van sociale en culturele uitdagingen van de wijken, voert er gesprekken over en legt de resultaten ervan voor aan de bevoegde politieke instanties.
• De leden van de SCE zien de persoon als behorend tot verschillende kringen (sociale, culturele, économische, enz.) en bekwaam om in elk van deze kringen op te treden. Zij weigeren om de gebruikers enkel op grond van hun problematiek in te delen en beschouwen hun tussenkomsten als een specifieke ontmoeting waarbij elke partij een partner is.
• De leden van de SCE zijn voorstander van en verbinden er zich toe om als grondslag voor hun werk het optimaal benutten en vrijmaken van middelen, het respect voor de keuze van de persoon en de verdediging van zijn statuut als burger, te nemen.
• De leden van de SCE verbinden er zich toe om in een netwerk te werken.
• De roeping van de SCE bestaat er niet in de individuele problematiek te behandelen maar wel te praten over praktijken, methodes en samenwerking.

Statuten van de SCE (PDF versie)

Maatschappelijke coördinatie van Elsene
Coördinator : Pierre-Michel Rousseau
Jean Vandeurenstraat, 1 - 1050 Brussel
Tel. 02.644.13.68
E-mail : csxl@skynet.be