De wettelijke samenleving (gewoon PACS genoemd naar het Franse voorschrift luidend "pacte civil de solidarité") is een rechtshandeling die voorziet dat 2 personen zich als wettelijk samenwonend mogen laten erkennen, onder voorbehoud dat ze meerderjarig zijn en niet door het huwelijk of door elke andere vorm van wettelijke samenleving zijn gebonden.

De wet stelt niet als voorwaarde dat er tussen de twee samenlevenden een verschil van geslacht bestaat noch gebrek aan bloedverwantschap. Wettelijke samenleving is dus mogelijk bij voorbeeld tussen een paar homoseksuelen, een paar niet gehuwde heteroseksuelen, een broeder- of zusterschap (dus tussen broeder en zuster, tussen twee broeders of twee zusters), tussen een paar ascendanten / descendenten (dus tussen een ouder of grootouder en een meerderjarig kind of kleinkind).

De wettelijke samenleving ontstaat door een verklaring van wettelijke samenleving chriftelijk opgesteld en tegen ontvangstbewijs overgemaakt aan de ambtenaar van de Burgerlijke Stand van de gezamenlijke woonplaats. Dit schrift omvat onder anderen de volgende gegevens :

• de datum van de verklaring;
• de naam, voornaam, geboortedatum en -plaats, alsook de handtekening van beide partijen;
• het adres van de gezamenlijke woonplaats;
• de vermelding van de wens van beide partijen om wettelijk samen te leven;
• indien nodig, de vermelding van de tussen beide partijen ondergetekende overeenkomst.

Nadat de Ambtenaar van de Burgerlijke Stand heeft nagekeken of de voorwaarden zijn vervuld neemt hij akte van de verklaring in het Bevolkingsregister.

Kosten : 20 €

De wettelijk samenlevenden brengen hun bijdrage in de lasten van de samenleving naar verhouding van hun vermogen.

Elke schuld die door één van de samenlevenden wordt aangegaan voor de behoeften van de samenleving en van de kinderen die ze samen opvoeden verbindt hoofdelijk de andere samenlevende. Doch wordt deze laatste niet als verantwoordelijke beschouwd voor de schulden die de inkomsten van de samenlevenden blijkbar te boven gaan.

lk van de wettelijk samenlevenden behoudt de goederen waarvan hij kan bewijzen dat ze hem toebehoren, alsook de renten van deze goederen en het inkomen van zijn werk. De goederen waarvan geen van beide wettelijk samenlevenden kan bewijzen dat ze hem toebehoren en de renten ervan worden als mede-eigendom beschouwd (beide personen genieten dus over die goederen van dezelfde rechten).

De verklaring van wettelijke samenleving bevestigd :

• de bescherming van de gezinswoning : het gebouw dat als gezamenlijke woning dient en de meubels die erin staan mogen noch verkocht, noch geschonken, noch tot pand (voor een hypotheeklening) gegeven worden door één van de samenlevenden zonder voorafgaand akkoord van de andere samenlevende. Weigert hij, dan kan de rechter hem ertoe dwingen indien de weigering ongegrond is;
• de bijdrage tot de lasten van de samenleving : de samenlevenden zijn verplicht hun bijdrage in de lasten van het huishouden te brengen. Ze zullen dus een gedeelte van hun inkomsten hiervoor bestemmen, naar verhouding van hun vermogens en van de gezamenlijke levensstandaarden.

De wettelijke samenleving kan worden beëindigd :

• hetzij in onderlinge overeenstemming van beide samenlevenden;
• hetzij door het huwelijk of het overlijden van één van de samenlevenden;
• hetzij eenzijdig, door één van de samenlevenden, via een schriftelijke verklaring tegen ontvangstbewijs overgemaakt aan de Officier van de Burgerlijke Stand van de woonplaats van beide partijen, of onverschillig van de woonplaats van één der partijen (in geval van onderlinge overeenkomst), of van de woonplaats van de partij die eenzijdig de verklaring van beëindiging aflegt.

In de verklaring betreffende de beëindiging van de wettelijke samenleving dienen de volgende gegevens vermeld :

• de datum van de verklaring;
• de naam, voornaam, geboorteplaats en -datum alsook de handtekening van beide partijen of van de samenlevende die de eenzijdige verklaring aflegt;
• de bepaling van de woonplaats van beide partijen;
• de vermelding van de wens om de samenleving te beëindigen.

Indien de verstandhouding tussen de wettelijk samenlevenden ernstig is gestoord kan de vrederechter op aanvraag van beide partijen dringende en tijdelijke maatregelen laten treffen inzake :

• de bezetting van de gezamenlijke woning;
• de personen en de goederen van beide samenlevenden en van hun kinderen;
• de wettelijke en contractuele verplichtingen van beide samenlevenden.

In geval van unilaterale verklaring van beëindiging van wettelijke samenleving, moet de kennisgeving aan het andere deel door een deurwaarder gericht zijn. (Kosten : 175 €)

Refertes :

• Wet van 23 november 1998 (Belgisch Staatsblad van 12 januari 1999)
• Burgerlijk Wetboek, artikels 1475 tot 1479

Zie ook : Dienst Bevolking